OEE, czyli całkowita wydajność maszyn

2016-08-22
Overall Equipment Effectiveness (OEE) – Całkowita Wydajność Wyposażenia, to najpopularniejszy wskaźnik stosowany do pomiaru wykorzystania produkcyjnego, często znany jako wykorzystanie maszyn.

W ujęciu Lean Manufacturing, OEE jest miarą wartości dodanej, która jest generowana przez wyposażenie – urządzenie, maszynę, lub stanowisko produkcyjne. Wskaźnik OEE wyrażany  jest procentowo, a wartość wskaźnika równa 100% oznacza, że wyposażenie zawsze pracuje we właściwym tempie, bez żadnych nieplanowanych przestojów oraz nigdy nie produkuje wyrobów wadliwych. Straty są naturalną częścią warunków produkcyjnych, stąd idealna wartość wskaźnika jest raczej niespotykana. Za poprawną wartość przyjmuje się OEE na poziomie 85% i więcej. Należy jednak mieć na uwadze różnorodną specyfikę procesu przez co dla niektórych branż wskaźnik OEE na poziomie 70% stanowi już satysfakcjonujący wynik.

Wskaźnik OEE składa się z trzech części składowych – tzw. wskaźników cząstkowych, spośród których każdy może pełnić samodzielną rolę wskaźnika dla organizacji.
 
  1. Dostępność (dyspozycyjność wyposażenia) określa wartość ułamkową lub procentową w jakiej urządzenie jest dostępne do realizowania planowej produkcji. Licząc czas dyspozycyjności, od całkowitego czasu dostępnego tzw. GOT (Global Open Time) należy odjąć tylko i wyłącznie przerwy standardowe tj. uznanie w organizacji za standard jak np. przerwa śniadaniowa pracowników produkcyjnych. Do kategorii przestojów, czyli przerw niestandardowych zalicza się awarie, zatrzymania jakościowe czy braki komponentów.


     
  2. Efektywność (skuteczność osiągów) określa zdolność utrzymywania przez wyposażenie standardowego tempa pracy. Ważnym aspektem tutaj jest prawidłowe zdefiniowanie czasów cyklów dla wyrobów. Niespełnienie warunku prawidłowości spowoduje, że w rezultacie obliczeń otrzymamy wartości dalekie od prawdy i fałszujące w efekcie cały wskaźnik OEE.


     
  3. Jakość (poziom wad) to bardzo prosty wskaźnik określający ilość sztuk dobrych w stosunku do całej populacji wyprodukowanej.


Aby uzyskać wynik OEE należy pomnożyć wskaźniki cząstkowe:



Wskaźnik OEE występuje również pod innymi nazwami takimi jak TRS/TRP oraz dostępność. Wiele organizacji definiuje swój własny wskaźnik OEE, którego sposób obliczania może znacząco różnić się od definicji standardowej.  W efekcie porównywanie wskaźnika pomiędzy organizacjami, czyli tzw. benchmarking OEE może nie mieć sensu.

OEE to najlepszy wskaźnik optymalizacyjny, a jego rolą jest nie tylko wskazywanie stanu sytuacji obecnej, ale poprzez dokładne śledzenie wskaźników cząstkowych również możliwość ciągłej i świadomej kontroli strat produkcyjnych na poziomie organizacji. Wartość OEE może zostać przedstawiona w formie koła strat w odniesieniu nie tylko do czasu dyspozycyjności, ale także do GOT (Global Open Time), czyli w taki sposób, aby pokazać wszystkie przestoje dla analizowanego wyposażenia.
 


Rys. Przykładowe koło strat.